The Economist dergisi, kapaklarında verdiği mesajlarla sık sık gündem olan küresel yayın organlarından biri. Kasım 2022'de yayımlanan ...
The Economist dergisi, kapaklarında verdiği mesajlarla sık sık gündem olan küresel yayın organlarından biri. Kasım 2022'de yayımlanan "Frozen Out" (Donmuş) başlıklı kapak, Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa'ya yaşattığı enerji krizini ve bunun jeopolitik sonuçlarını konu alıyordu. Bu yazıda, derginin o dönemki analizini ve o günden bugüne nasıl bir tablo ortaya çıktığını değerlendiriyoruz.
Economist Ne Diyordu?
Derginin analizine göre, küresel enerji sisteminin yeniden şekillenmesi, Amerikan ekonomik popülizmi ve büyüyen jeopolitik çatlaklar, Avrupa Birliği'nin ve İngiltere dahil AB dışı ülkelerin uzun vadeli rekabet gücünü tehdit ediyordu. Risk altında olan yalnızca kıtanın refahı değil, transatlantik ittifakın sağlığıydı.
Yazıya göre enerji fiyatları o dönem uzun vadeli ortalamanın altı katına kadar çıkmıştı; bu da yüksek enflasyon ve para biriminde değer kaybıyla birleşince etkisini derinden hissettiriyordu. Derginin kendi modellemesine göre, normal bir kış mevsiminde enerji fiyatlarındaki her yüzde 10'luk artış, ölüm oranlarında yüzde 0,6'lık bir artışla ilişkilendiriliyordu — bu da o kış Avrupa genelinde 100 binden fazla yaşlı insanın hayatını kaybedebileceği anlamına geliyordu.
Ekonomik ve Jeopolitik Kıskaç
Yazının vurguladığı bir diğer nokta, Avrupa sanayisinin -özellikle Alman firmalarının- uzun süre ucuz Rus enerjisine bel bağlamış olmasıydı. Rusya ile ilişkilerin kopması ihtimali, birçok şirket için yapısal olarak daha yüksek maliyetler ve tedarik zincirlerinin yeniden kurulması anlamına geliyordu. Bu arada birçok Avrupalı şirket, nihai pazar olarak Çin'e de giderek daha bağımlı hale gelmişti.
Economist'in tarif ettiği tablo, Avrupa'nın bir yandan enerji ve ticaret için Rusya-Çin eksenine, diğer yandan güvenlik için ABD-NATO eksenine bağımlı kalmasıyla oluşan bir kıskaçtı. ABD'nin Ukrayna'ya verdiği mali ve askeri destek Avrupa'nınkinden kat kat fazlaydı; bu da Atlantik ittifakı içinde yeni gerilim noktaları doğuruyordu. Almanya Ekonomi Bakanı, ABD'yi yatırımları kendine çekmekle suçlarken, Fransa Cumhurbaşkanı Macron "Avrupa'yı uyandırma" çağrısı yapmıştı.
Değişen Tedarik Zincirleri ve Yeni Bir Dünya Düzeni
Yazının öngördüğü daha geniş tablo, Soğuk Savaş sonrası kurulan tek kutuplu-küresel ekonomik düzenin yerini, jeopolitik ittifaklara göre bölünmüş tedarik zincirlerine ve para sistemlerine bırakabileceğiydi. Bu senaryoda şirketler, güvenilir ve tutarlı tedarik sağlayabilen ortaklara öncelik verecek; bu da nihayetinde tüketiciye daha yüksek fiyatlar olarak yansıyacaktı. "Tedarik zinciri analistliği" gibi yeni meslek alanlarının önem kazanması da bu dönüşümün bir parçası olarak öngörülüyordu.
Güneş Aktivitesi Tartışması
Kapağın yayımlandığı dönemde, konuyla ilgisiz görünse de sosyal medyada bir başka bilimsel tartışma da gündeme gelmişti: Northumbria Üniversitesi'nden Prof. Valentina Zharkova'nın, güneşin 2020-2055 yılları arasını kapsayan bir "Büyük Güneş Minimumu" (Grand Solar Minimum) dönemine girdiğine dair analizi. Zharkova'ya göre böyle bir dönem, güneş aktivitesinde belirgin bir azalmaya ve yer yer daha soğuk kış mevsimlerine işaret edebilir; benzer bir minimum dönem 1645-1715 yılları arasında yaşanmış ve dönemin kıtlıklarıyla ilişkilendirilmişti. Bu, hâlâ bilim çevrelerinde tartışılan, kesinleşmemiş bir hipotez olarak değerlendirilmelidir.
Kaynaklar:
1) The Economist, "Europe faces an enduring crisis of energy and geopolitics", Kasım 2022.
2) Prof. Valentina Zharkova'nın güneş aktivitesi analizine dair yayınlanmış çalışmaları.
.webp)
YORUMLAR